[dropcap]2[/dropcap]018’in başında Pekin için “Ekonomik ve Sosyal Gelişim Raporu” yayınlandı. Rapora göre 2017’de Pekin’in nüfusu 22.000 azalarak 21 milyon 707 bin oldu. Böylelikle 2017’de Pekin’in nüfusu çok hafif azalmış oldu. Şehrin nüfusu 1997’den beri ilk defa azaldı.

 

Nüfusu azaltan etkenlere bakmak için biraz daha ayrıntısına inmek gerekiyor.

Öncelikle yerleşik nüfus(常住人口) ve yerleşik dışarıdan gelen nüfus( 常住 外来口) tanımlarını bilmek gerekiyor. Yerleşik nüfus, yerleşik dışarıdan gelen nüfusu kapsamaktadır.Dışarıdan gelen nüfus, sözkonusu şehirde yaşayıp ikametgahı başka eyalette olanlara işaret etmektedir. Üniversite öğrencileri dışarıdan gelen olarak kabul edilmemektedir.

Gansu ikametgahı(户口)olan birisi Şanghay’da iş bulursa 7 sene sonunda Şanghay ikametgahı alabilmektedir. Bu süre zarfında yerleşik dışarıdan gelen nüfus içerisine sayılmaktadır. Yerşelik dışarıdan nüfus içerisinde sayılanlar iş durumundan dolayı bir nevi oturum izni almış insanlardır. O şehrin ikametgâhını almak için belli prosedürleri yerine getirmeleri gerekmektedir.

Pekin’in nüfus yapısına baktığımızda 21 milyon 707 bin insan arasından dışarıdan gelenlerin sayısınınn 7 milyon 943 bin olduğunu görüyoruz. Toplam şehir nüfusunun %36.5’ini oluşturuyorlar.

Şehrin büyük çoğunluğu kentsel nüfustan oluşmaktadır. Pekin’de kentsel nüfus 18 milyon 766 bindir. Yaklaşık 3 milyon gibi kırsal nüfus da bulunmaktadır.

Nüfusdaki değişimi anlamak için ölüm ve doğum oranları çok önemli. Her ne kadar Pekin’de yaşlı nüfus artmaya başlasa da çift çocuk politikasından olsa gerek, 2017’de doğum oranı %9.06 olarak gerçekleşirken ölüm oranı %5.30’da kaldı. Doğal artış %3.76 olmuş oldu.

Göçmen İşçiler ve Pekin Nüfusu

Vertax / Pixabay

2017’de Pekin’in Daxing bölgesinde çoğunlukla göçmen işçilerin kaldığı bir yerde yangın çıkmıştı ve 19 kişi ölmüştü. Olay sonrasında o bölgede yaşayan insanların elektriği ve suyu kesildi. Evlerini hemen boşaltmaları istenildi. Yangının çevresindeki gecekonduların hepsi yıkıldı. Göçmen işçiler evlerini terk etmek zorunda kaldı. Birçoğu ya komşu eyalet Hebei’ye taşındı ya da memleketine geri döndü. Mağdur edilen kişilerin sayısının binlerce olduğu söyleniyor. Göçmen işçiler kargo gibi hizmet sektörünün en emekçi işlerini yapan kesim. Olay sonrasında bazı kargo firmaları müşterilerine paketlerini gecikmeli teslim edebileceklerini, yaşanan olaydan etkilendiklerini belirttiler.

Yangın olayının 19 canı alması zaten elim bir olayken işçilerin yaşadıkları bölgeden acımasızca çıkarttılması yaraları daha da derinleştirdi. Yetkililer sert yumruklarını kullanmaktan çekinmediler. Peki böyle bir olay neden yaşandı? Yetkililerin tavrı neden sertti?

Şanghay ve Pekin’de çok açık bir şekilde göçmen işçiler istenilmiyor. Muhtemelen yetkililer bu gibi şehirlerde eğitim seviyesi yüksek ve görünüşüyle çok modern şehirler hayal ediyorlar. Bu hayallerinde de ne göçmen işçilere ne de küçük dükkanlara yer var. Göçmen işçiler ise elbette bu duruma karşı çıkıyor. Pekin’in, Şanghay’ın büyümesi isteniliyorsa bize ihtiyaç var diyorlar fakat şu durumda daha çok bu iki şehrin nüfusunun azaltılmasına odaklanılmış durumda.

Peki rakamlar bize bu konuda neler anlatıyor?

2017’de Pekin’in nüfusu azaldı. Doğumlar ölümlerden fazla olmasına rağmen azaldı hem de. Bu Pekin’e dışarıdan ya daha az insan geldi ya da olanlar ayrıldı sonucunu çıkartmamızı sağlıyor. İkinci şıkkın sağlamasını elim yangın olayından yapabiliyoruz. Pekin için esas tehlike dışarıdan gelen eğitimli insanların sayısının azalması olur. Zira son üç yıldır toplam nüfustaki dışarıdan gelen nüfus oranı azalıyor. Bu azalmanın niteliği çok önemli.

Pekin bir inovasyon şehri. Şehirlerin kendi ekonomik büyüklüklerine oranla en fazla Ar-Ge Pekin’de yapılıyor. Nüfustaki yapısal değişiklik inovasyonu nasıl etkiler cevap bekleyen önemli bir soru.

Çin hükümetinin kötü bir alışkanlığı var ki o da bazı problemleri tepeden emir ile çözmeye çalışması. Fakat sonuçları her zaman istenildiği gibi olmuyor. 2017/2018 kış döneminde hava kirliliğiyle mücadele kapsamında kuzey eyaletlerinde ısınma ve elektrik üretimi için kömür kullanımı kıstlanmıştı. Kimi bölgelere şebeke yetersiz olduğu için yeteri kadar doğalgaz verilemedi ve elektrik kesintileri yaşandı. Kimi yerler ısınmada problem çekti. Sonradan kömür kullanımına izin verdiler.

Kimi uzmanlar nüfus konusunun da ele alınırken böyle merkeziyetçi bir yaklaşım sergilendiğini düşünüyor. Problemin kaynağına inilmesi gerektiğini belirtiyorlar. Birçok uzman şehrin nüfusunun kontrol altında tutulmasında hem fikir. Zira Pekin su kıtlığı yaşayan bir şehir. Çok fazla nüfusu kaldıramayabilir. Uzmanlar şehrin nüfusu 23 milyona sabitlenecekse Pekin’in bazı konularda önemi azaltılmalı diyorlar. Örneğin Pekin, başkent olduğundan dolayı bir politik merkez, Çin seddinden dolayı turizm merkezi, ekonomisi çok canlı olduğu için aynı zamanda bir finans merkezi, yabancıların çok yoğun yaşadığı bir şehir olduğu için uluslararası bir merkez. Aynı zamanda Pekin bir eğitim merkezi. Pekin’de birçok başarılı üniversite var. Bunlarındışında Pekin bir kültür merkezi, ulaşım ağı merkezi, inovasyon merkezi. İşte birçok şeyin “merkezi” olduğundan dolayı da nüfus artışı kaçınılmaz oluyor.

Aslında hükümet de bunun farkında bazı üniversiteler ve kamu kurumları Hebei’ye taşınmaya çalışılıyor.

Pekin’in bir başka problemi ise merkezi bölgelerde nüfus yoğunluğunun çok olması. Bazı uzmanlar şehrin nüfusunun azaltılmadan evvel dağılımın daha iyi yapılması kanaatinde.

Şehre nüfus limitinin konulması kimine göre yaşlanmayı hızlandıracak. Kimine göre ise nüfus daha da artarsa ekolojik dengeyle oynanmış olacak. Şuan için Pekin, Şanghay, Shenzhen, Guangzhou’ya alternatif şehirlerin oluşturuması en mantıklı çözüm olarak görülüyor.

Bu Yazıyı Alıntıla:  

China Pulse, "Pekin’in Nüfusu Artmalı Mı?," China Pulse, 6 Nisan 2018, https://cinnabzi.com/pekinin-nufusu-artmali-mi/.

BAĞIŞ