ABD ve Çin arasındaki rekabet giderek kızışıyor. ABD önce ithal güneş panellerine, çamaşır makinelerine sonradan da çelik ve alümünyuma ek gümrük vergisi getirdi. Bu gelişmeler sonrasında Çin de ABD’den ithal çeliğe, kuru yemişlere, taze meyvelere ek gümrük vergisi getirdi ve yürürlüğe girdi. Şuan için ticaret savaşı şekil alma evresinde. Fakat gelişmeler dünyayı kelimenin tam anlamıyla bir ticaret savaşının içine sokabilir.

Eğer ABD yaklaşık 1300 ürünü kapsayan, Çin’in 46 milyar dolarlık ihracatını etkileyen ek gümrük vergisini getirirse, Çin de ABD’den ithal 106 ürüne ek gümrük vergisi getirecek. Çin’in aldığı tedbir de ABD’nin yaklaşık 50 milyar dolarlık ihracatını hedef alıyor.

Söz konusu tarifeler gerçekleşirse Çin’in ABD’ye ihracatının %9’u, ABD’nin ise Çin’e ihracatının %38’i hedef tahtasına oturtulmuş olacak.

ABD teklif edilen gümrük tarifeleri üzerine 15 Mayıs’a kadar yorumları dinleyecek. 22 Mayıs ise şirketlerin final yorumlarını dile getirmeleri için en son tarih. Tarifelerin yürürlüğe girmesini zorunlu kılan belli bir tarih de yok.(Teoride Başkan 22 Mayıs’tan sonra 180 gün bekleyebilir)

Şuan için adı geçen gümrük tarifeleri aslında bir tehditten ibaret.

ABD’nin ürün listesine baktığımızda Çin’in bazı startejik sektörlere hükmetmek için plana soktuğu “2025 Made in China” hedefi kapsamındaki ürünleri nişan alıyor. Bunlar arasında endüstriyel robotlar, yarı iletkenler ve elektrikli taşıtlar var. Economist’e göre listede Çin’in ABD’ye ihraç etmediği ama önleyici amaçla ek gümrük vergisi getirmeyi planladığı  en az 90 ürün (bunlardan bazıları uçak parçaları ve otomobiller) mevcut.

ABD ve Çin’in startejisini incelediğimizde ikisinin de kendi ayaklarına sıktığını görüyoruz.

Çin’in ithal ettiği soya fasülyelerinin %53,2’si Brezilya’dan,  %34,4’ü ABD’den gelmektedir.

Soya fasülyesinin iki önemli kullanım alanı vardır. Bunlar soya yağı ve küspesidir. Çinliler yemekleri için soya yağını kullanmayı tercih ettikleri için tüketimi oldukça fazladır. Soya fasülyesi küspesi ise besicilikiçin kilit bir ürün. Önemli oranda protein ve karbonhidrat içerdiği için küspesi domuz yemi olarak kullanılmakta. Soya fasülyesi ithalatındaki ani düşüş maliyetleri artırıcı bir etki yapabilir. Bu etki doğrudan domuz eti fiyatlarına yansıyacaktır.

Çinliler ABD’den ithal edilen, boş ağırlığı 15-45 ton arasındaki uçaklara %25 ek gümrük vergisi getirmeyi planlıyor. Bilindiği üzere 2018’den 2020’ye kadar, Air China, China Eastern Airlines ve China Southern Airlines Boing’in B737 serisinden 300’den fazla uçak satın almayı planlıyor. Söz konusu gümrük tarifesi yürürlüğe girerse satışlarının %26’sını Çin’e gerçekleştiren Boing ve tedarikçilerini zor günler bekleyebilir. Lâkin, Çin bu hamlesiyle de kendi ayağına kurşun sıkmış oluyor, çünkü Airbus’ın fiyatlarını artırması kuvvetle muhtemel.

Çin kendi tarifesini sunarken hızlı davrandı fakat büyük kozlarını da oynamış oldu.

Goldman Sachs’a göre ABD’nin ek gümrük tarifesi getirmeyi planladığı ürünlerde Çin’den ithalat oranı %20’yi geçmiyor. Bazı yazıcı, fotokopi aleti ve televizyonlarda Çin’den ithal oranı %20’nin biraz üstüne çıkıyor.

ABD biraz daha ihtiyatlı davranıp, tüketim mallarını hedef almamış gibi gözüküyor. Fakat, umulmadık şekilde, bazı aramalların listeye alınması kendi ayağına sıkma olarak nitelendiriliyor.

Bir ürün var ki adeta ABD ve Çin arasında çapraz ateşte kaldı. Bunlar otomobiller. Türkiye’nin ihracatında önemli bir paya sahip oldukları için bizi de yakından ilgilendiriyor. Mercek tutmaktda fayda var.

Çin’in gümrük tarifesinde bulunan ürünlerin listesini indirmek için tıklayın.

ABD’in gümrük tarifesinde bulunan ürünlerin listesini indirmek için tıklayın.

Önce biraz ABD ve Çin arasında gerçekleşen otomobil ticaretine bakalım.

2017’de Çin yaklaşık 1 milyon 216 bin otomobil ithalatında buldu. 2014’ten beri azalan grafik 2017’de tekrardan yükselişe geçti. Çin son 7 yıldır 1 milyonun üzerinde otomobil ithal ediyor.

ABD’nin Çin’e otomobil ihracatı yüksek olduğu gibi. Çin’de yerel firmalarla ortak çalışan Amerikan otomobil üreticilerinin satışları da çok iyi. Çin’in ABD’ye gerçekleştirdiği ihracat 2015’ten sonra hızlansa da hâlâ ABD kadar değil.

Çin’de üretim yapan ve Çin pazarındaki en başarılı ABD’li otomobil üreticisi General Motors’dur. GM bünyesinde Chervolet, Cadillac ve Buick’i bulunduruyor. 2017’de GM satışlarının %40’ını Çin’e yaptı ve  Çinli müşterilerine 4 milyon araç sattı. Ek gümrük vergilerinden çok etkilenmesi beklenmiyor çünkü Çin’de üretim yapıyor.

2017’de ABD Çin’e 13,1 milyar dolarlık otomobil ihracatı gerçekleştirirken Çin’in ihracatı 1,4 milyar dolarda kaldı. Arabalar iki ülkenin de gümrük tarifesi listesinde bulunduğu için otomotiv endüstrisinin çapraz ateşte kalma ihtimali var. Çin’in ABD’den ithal otomobillere %25 ek gümrük vergisi koyması ABD’de üretim yapan firmaları ve onların tedarik zincirindeki diğer üreticileri olumsuz etkileyebilir. ABD’nin Çin’den ithal arabalara getireceği ek gümrük vergisi Çin’de üretim yapanları nispeten daha az etkiler. Çünkü Çin’in ihracatı düşük.

Burda önemli olan Türkiye’ye etkisinin olup olmayacağı. Bilindiği üzere otomotiv endüstrisi bizim ihracat şampiyonumuz ve biriciğimiz. Çomak sokulması işimize gelmez. ABD ve Çin gibi dünyanın en büyük iki ekonomisinin ticaret savaşı iki ülke arasında yaşanan bir dalaş olmaktan çıkıp ulusarası bir vaziyet alıyor.

Örneğin BMW üretimini ABD’de yapıyor ve Çin’e satıyor. Alman otomobil üreticisi ve tedarik zincirindekilerini düşündüren epey çetrefilli bir sorun. Statista’ya göre Çin 2017’de ABD’den 267.463 adet otomobil ithal etti ve bunun 100.000’i BMW’nin ABD’deki fabrikasından  gerçekleştirildi. BMW haricinde Çin’e ihracat gerçekleştiren firmalar arasında Ford, Mercedes  ve Tesla’da yer alıyor.

2017’de Türkiye’nin otomotiv endüstrisi ABD’ye 1,4 milyar dolar ihracat gerçekleştirdi. ABD, otomotiv endüstrimizin en fazla ihracat gerçekleştirdiği altıncı ülke. Birinci sırayı ise 4,4 milyar dolar ile Almanya alıyor.

Otomotiv endüstrimizin ABD’ye hatırı sayılır bir ihracatı var. 1,4 milyar dolarlık ihracat bizim için önemli bir rakam sayılır. ABD’de üretim yapan firmaların işinin bozulması bizi de etkiler çünkü ABD’ye ihracat, tedarik zincirinde bizim de olduğumuzu gösteriyor. Hele hele BMW ve Mercedes gibi Alman firmaların etkilenmesini hiç istemeyiz. Sebebi açık. Otomotiv endüstrimiz en fazla ihracatını Almanya’ya gerçekleştiriyor.

Peki otomobil parçası üreten ve ihraç eden firmalarımız ne yapabilir?

ABD ve Çin arasındaki bu düellonun bir ticaret savaşına dönüşüp dönüşmeyeceğini zaman gösterecek. Umarız ki ortak bir noktada buluşurlar. Fakat sonuç ne olursa olsun Çin bu olaydan önemli bir ders çıkarttı. Artık kendisi durdurulmak istenen bir ülke. Çin’in elbette bazı rakipleri var ve bu rakipleri Çin’in teknolojik olarak gelişmesini istemeyeceklerdir. Önüne ekonomik bariyerler inşa edilmesi bu olay atlatılsa da başka bir şekilde(yatırımlarının sınırlandırılması) kuvvetle muhtemel. Ronald Reagan 1981’de Japan otomobil üreticilerinin ihracatını engellemek istemişti ve Japonlar da yatırımlarını ucuz olduğu için Tayland’a kaydırmışlardı. Muhtemelen Çinliler de ticaret savaşı bir realiteye dönüşsün dönüşmesin çeşitli tedbirler almaya başlayacak ve yeni atılımlarda bulunacaklardır. Krizden fırsat çıkarmaya çalışacakları çok aşikar. Bu süreçte Çin’in adımlarının iyi takip edilmesi ve işbirliğinin artırılması gerekiyor.

Bu Yazıyı Alıntıla:  

China Pulse, "Olası Bir Çin-ABD Ticaret Savaşında Otomotiv Endüstrisi Çapraz Ateşte Kalabilir," China Pulse, 9 Nisan 2018, https://cinnabzi.com/olasi-bir-cin-abd-ticaret-savasinda-otomotiv-endustrisi-capraz-ateste-kalabilir/.

 

BAĞIŞ